Jak przyjąć lub odrzucić spadek mieszkając za granicą?
Wyobraźmy sobie sytuację, w której osoba na stałe zamieszkująca poza granicami kraju, dowiaduje się, że zmarł jej krewny, mieszkający w Polsce. Potencjalny spadkobierca czuje się więc zobowiązany do uporządkowania spraw zmarłego, natomiast nie ma możliwości, aby przyjechać do Polski. Co zrobić w takim przypadku? W jaki sposób poradzić sobie z piętrzącymi się formalnościami, podczas gdy nie możemy osobiście uczestniczyć w postępowaniu spadkowym?
Oczywiście najprostszym rozwiązaniem jest zawsze skorzystanie z profesjonalnej pomocy prawnej. Doświadczony prawnik sporządzi w imieniu klienta stosowne pismo – jak na przykład wniosek o stwierdzenie nabycia spadku, a przy wykorzystaniu obowiązujących przepisów – najprawdopodobniej nie będzie nawet konieczne osobiste stawiennictwo potencjalnego spadkobiercy w sądzie.
W niektórych przypadkach może się jednak okazać, że spadkobierca nie może sobie pozwolić na skorzystanie z reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika. Wówczas warto przede wszystkim pamiętać o podstawowych regulacjach dotyczących dziedziczenia.
Po pierwsze – należy mieć na uwadze brzmienie art. 1015 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym spadkobierca powołany do spadku ma 6 miesięcy na jego odrzucenie od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania.
Po drugie – trzeba ustalić, co tak naprawdę chcemy zrobić z ewentualnie odziedziczonym ‘majątkiem’. Jeżeli mamy pewność, że spadkodawca nie pozostawił żadnych długów – możemy przyjąć spadek wprost. Gdy wiemy lub przypuszczamy, że w skład spadku mogą wchodzić także długi – wówczas zasadne będzie przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (czyli do czynnego stanu spadku – bez długów) lub nawet całkowite odrzucenie spadku.
Po trzecie – warto też pamiętać, że zgodnie ze znowelizowanymi przepisami Kodeksu cywilnego, jeżeli spadkobierca nie złoży w ustawowym terminie żadnego oświadczenia spadkowego, oznaczać to będzie przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Istotny jest również fakt, że wszystkie wskazane powyżej oświadczenia można złożyć we właściwym terytorialnie konsulacie RP. Tam w obecności konsula, spadkobierca składa własnoręczny podpis pod oświadczeniem spadkowym. Co ważne, nie wystarczy samo poświadczenie przez konsula przed upływem ustawowego terminu do odrzucenia spadku, konieczne jest jeszcze, aby pismo to wpłynęło przed jego upływem do sądu lub żeby zostało nadane w polskiej placówce pocztowej.
Często zdarzają się także sytuacje, w których nasi klienci chcą wystąpić do sądu z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku, lecz obawiają się, że będą zmuszeni do uczestnictwa w posiedzeniach sądu, który będzie musiał przeprowadzić dowód z ich przesłuchania oraz odebrać od nich zapewnienia spadkowe. Nic bardziej mylnego! W takim przypadku zawsze można skorzystać z tzw. pomocy prawnej, czyli przesłuchania danej osoby mieszkającej za granicą przed odpowiednim organem RP, najbliższym jej aktualnego miejsca zamieszkania. W ten sposób zminimalizujemy koszty i ewentualne niedogodności związane z podróżą do kraju, a sąd po otrzymaniu od konsula odpowiednich dokumentów, będzie mógł wydać stosowne postanowienie potwierdzające nabycie spadku po zmarłym.
