Zakładanie fundacji w polskich realiach to proces, który oddziela wizjonerów od teoretyków, wymagając precyzyjnego zderzenia szczytnych idei z twardymi przepisami prawa. Znamy ścieżkę od aktu notarialnego po wpis w KRS i uważamy, że sukces nie zależy od wielkości serca, ale od jakości przygotowanego statutu oraz zrozumienia, że fundacja to podmiot prawny, a nie hobbystyczny klub. W Global Lex stawiamy sprawę jasno – to narzędzie jest dla tych, którzy chcą budować trwałe struktury społeczne.
Czy każdy cel nadaje się do wpisania w statut fundacji?
Cel fundacji musi być społecznie lub gospodarczo użyteczny i zgodny z polskim porządkiem prawnym, co wyklucza realizację prywatnych interesów fundatora. To jeden z najbardziej newralgicznych punktów, ustawa o fundacjach wymienia przykłady takie jak ochrona zdrowia, nauka czy środowisko, ale katalog jest otwarty. Z tego powodu wielu zapaleńców wpada w pułapkę zbyt szerokiego definiowania celów, co później może paraliżować decyzyjność zarządu.
Prawo wymaga charakteru niezarobkowego w kontekście celu głównego. To prowadzi do wniosku, że fundacja jest mechanizmem dystrybucji majątku na rzecz dobra wspólnego. Fundatorem może być każdy, jednak siedziba musi znajdować się na terytorium Polski. To wymóg bezwzględny, który ucina wszelkie próby tworzenia wirtualnych bytów bez realnego zakotwiczenia w krajowej jurysdykcji.
Akt fundacyjny
Akt fundacyjny to fundament istnienia fundacji, który dla swojej ważności wymaga formy aktu notarialnego. Wiemy, że błędy popełnione u notariusza mszczą się przy pierwszym kontakcie z referendarzem sądowym. Dlatego oświadczenie woli fundatora musi być konkretne i nie budzić wątpliwości co do zamiaru powołania nowej osobowości prawnej.
W przeciwieństwie do stowarzyszeń, gdzie liczy się grupa ludzi, w fundacji najważniejszy jest majątek. To on pracuje na realizację celu. Akt fundacyjny musi zatem precyzyjnie określać, co fundator wnosi. I uważamy, że wpisywanie minimalnych kwot rzędu kilkuset złotych przy bardzo ambitnych celach, to proszenie się o kłopoty.
Co składa się na majątek fundacji?
Majątek fundacji to nie tylko gotówka, ale wszelkie składniki majątkowe o realnej wartości, takie jak nieruchomości, papiery wartościowe czy ruchomości przekazane na własność. Z tego powodu fundator musi dokonać rzetelnej wyceny tego, co wnosi do podmiotu
Czy można założyć fundację bez pieniędzy? Teoretycznie tak, jeśli wnosisz inne aporty, ale w praktyce jest to droga przez mękę. Sąd i tak będzie badał, czy posiadane zasoby pozwalają na realne podjęcie działań statutowych.
Statut – dlaczego to najważniejszy dokument?
Statut to konstytucja fundacji, określająca jej nazwę, cele, zasady działania zarządu oraz sposób dysponowania majątkiem. To tutaj decyduje się, czy organizacja będzie sprawnym organizmem, czy zbiurokratyzowanym potworkiem, w którym nikt nie wie, kto może podpisać umowę.
Uważamy, że kopiowanie gotowych wzorców z internetu to ogromny błąd. Dlatego, że każda organizacja ma swoją specyfikę. Z tego powodu statut powinien być szyty na miarę i precyzyjnie definiować kompetencje zarządu i ewentualnie rady fundacji (organu nadzorczego). Dobrze skonstruowany dokument chroni fundację przed wewnętrznymi konfliktami i paraliżem decyzyjnym.
Statut to nie miejsce na lanie wody. Im konkretniejsze zapisy dotyczące reprezentacji, tym mniej pytań od banków i kontrahentów w przyszłości.
Rejestracja fundacji w KRS
Fundacja uzyskuje osobowość prawną dopiero z chwilą wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego, co oznacza, że do tego momentu nie możesz legalnie działać w jej imieniu. W przeciwieństwie do spółek z o.o., nie istnieje tu forma „w organizacji”, która mogłaby zaciągać zobowiązania przed wpisem. To powoduje, że okres oczekiwania na decyzję sądu jest czasem zawieszenia, który należy dobrze zaplanować.
Dopiero po ujawnieniu w KRS, fundacja może:
- Zakładać konta bankowe.
- Zawierać umowy najmu czy o pracę.
- Występować o dotacje i granty.
Proces ten bywa żmudny, dlatego uważamy, że dokumentacja składana do sądu musi być nienaganna pod kątem prawnym. Każda poprawka to niestety mogą być kolejne tygodnie zwłoki.
Czy warto wchodzić w ten model?
Fundacja to dobra forma dla długofalowych projektów, które mają przetrwać ich twórcę. Wymaga jednak dyscypliny, rzetelności prawnej i zrozumienia, że od momentu rejestracji stajesz się podmiotem podlegającym nadzorowi ministerialnemu.
